Sầu riêng chỉ được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc khi vùng trồng và cơ sở đóng gói có mã số được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt. Với nhà vườn tại Quảng Khê và huyện Đắk Glong nói chung, tấm "giấy thông hành" mang tên mã số vùng trồng này quyết định trực tiếp giá bán và đầu ra của cả vụ. Bài viết tổng hợp quy định thực tế năm 2026 để bà con và nhà đầu tư đất trồng sầu riêng nắm rõ.

Mã số vùng trồng là gì và vì sao bắt buộc?

Mã số vùng trồng (production/planting area code) là mã định danh do cơ quan chuyên môn cấp cho một khu vực canh tác cụ thể, gắn với chủ vườn, diện tích, giống cây và quy trình canh tác. Đây là điều kiện tiên quyết trong Nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng chính ngạch giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Cơ chế phân vai rõ ràng: phía Việt Nam do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) quản lý, hướng dẫn và lập hồ sơ; còn Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) là bên trực tiếp phê duyệt và cấp mã. Không có mã GACC, lô hàng chỉ có thể đi đường tiểu ngạch với rủi ro ép giá, ùn ứ biên giới rất cao.

Việt Nam đã có bao nhiêu mã số?

Con số cập nhật cho thấy quy mô xuất khẩu chính ngạch đang mở rộng nhanh. Ngày 21/5/2025, GACC đã chính thức cập nhật 829 mã số vùng trồng và 131 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng của Việt Nam; Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật công bố thông tin này sáng 22/5/2025. Theo lãnh đạo Cục, đây là "một bước tiến quan trọng trong nỗ lực mở rộng quy mô xuất khẩu chính ngạch" sang thị trường Trung Quốc.

Với vùng nguyên liệu sầu riêng đang lớn dần tại Đắk Glong, Đắk Mil và các xã lân cận, việc bổ sung thêm mã vùng trồng mới là cơ hội thực tế để nhà vườn địa phương tham gia chuỗi xuất khẩu thay vì bán xô qua thương lái.

Điều kiện cốt lõi để được cấp mã vùng trồng

Dù thủ tục chi tiết do Cục hướng dẫn theo từng thời điểm, các yêu cầu nền tảng mà một vùng trồng phải đáp ứng gồm:

• Vùng trồng tập trung, rõ ranh giới: có diện tích liền vùng, xác định được tọa độ, danh sách hộ tham gia và giống sầu riêng cụ thể (Ri6, Dona...).
• Quy trình canh tác kiểm soát: ghi chép nhật ký canh tác, quản lý sinh vật gây hại theo yêu cầu kiểm dịch thực vật của phía Trung Quốc, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
• Truy xuất nguồn gốc: đây là điểm Nghị định thư nhấn mạnh. Cơ sở đóng gói phải xây dựng hệ thống truy xuất để mỗi lô hàng "có thể truy xuất ngược đến vùng trồng", lưu ngày chế biến, ngày đóng gói, tên và mã vùng trồng, ngày cùng khối lượng xuất khẩu.

Cơ sở đóng gói: mắt xích không thể thiếu

Nhiều nhà vườn chỉ chú ý mã vùng trồng mà quên rằng lô hàng còn phải qua cơ sở đóng gói có mã GACC. Cơ sở này chịu trách nhiệm phân loại, xử lý, đóng gói theo tiêu chuẩn và duy trì hồ sơ truy xuất. Vườn có mã nhưng đóng gói ở nơi không có mã thì lô hàng vẫn không đủ điều kiện thông quan chính ngạch. Do đó bà con nên liên kết với hợp tác xã hoặc doanh nghiệp đã có sẵn cả hai loại mã.

Giá trị mã số vùng trồng với đất trồng sầu riêng

Dưới góc nhìn bất động sản nông nghiệp, một lô đất trồng sầu riêng nằm trong vùng đã được cấp mã số, hoặc đủ điều kiện xin mã, có giá trị cao hơn hẳn đất trồng trôi nổi. Khi khảo sát mua đất rẫy sầu riêng tại Quảng Khê, nhà đầu tư nên hỏi rõ vườn đã tham gia mã vùng trồng nào chưa, có thuộc hợp tác xã liên kết xuất khẩu hay không. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền và khả năng thanh khoản dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Hộ cá nhân nhỏ lẻ có xin được mã vùng trồng không? Được, nhưng thực tế thuận lợi hơn khi tham gia hợp tác xã hoặc liên kết vùng để đạt quy mô diện tích tập trung và chuẩn hóa quy trình canh tác theo yêu cầu.

Có mã vùng trồng là bán được giá cao ngay? Mã là điều kiện cần để vào kênh chính ngạch; giá vẫn phụ thuộc chất lượng cơm, kích cỡ quả, thời điểm thu và hợp đồng bao tiêu. Mã giúp mở cửa thị trường, không phải bảo chứng giá.

Mã số vùng trồng có thời hạn không? Mã chịu sự giám sát định kỳ; nếu vi phạm quy định kiểm dịch, dư lượng hoặc gian lận truy xuất, mã có thể bị tạm dừng hoặc thu hồi, nên phải duy trì canh tác đúng chuẩn liên tục.

Bài viết mang tính tham khảo. Quy định và số lượng mã số cập nhật theo công bố của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng GACC; bà con nên liên hệ cơ quan chuyên môn địa phương để được hướng dẫn hồ sơ mới nhất.